علیرضا حاتمی امروز سهشنبه ۲۱ بهمن در گردهمایی سالانه پژوهشگران و فناوران سازمان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی که در تالار شریعتی برگزار شد، با اشاره به علل مختلف دشواری امر پژوهش و فناوری اظهار کرد: هر پژوهشگر با حل مسئله مواجه و نخستین دشواری کار، پیدا کردن مسئله است. مسئلهای که هم اولویت نیاز در جامعه و بازار در آینده باشد و مشتری واقعی وجود داشته باشد؛ برای این کار نیازمند دادههای فراوانی هستیم تا نیاز آینده جامعه و بازار را درک کنیم.
وی افزود: طولانی بودن و زمانبر بودن نتایج فعالیتهای پژوهشی از دیگر دشواریهاست که گاها این امر حتی نامعلوم و مدت زمان به ثمر نشستن آن دقیقا مشخص نیست. دشواری مسیرهای حل مسئله نیز مطرح است. طی کردن فرآیندها برای رسیدن به نتایج درست، امر پیچیدهای است که اگر صبوری پژوهشگران و مداومت آنها نباشد ناامیدی به سراغ پژوهشگر میآید.
رئیس جهاد دانشگاهی خراسان رضوی درباره وابستگی به زیرساختهای روزآمد، تصریح کرد: فراهم نبودن زیرساختهای روزآمد، وابستگی به خارج از کشور، تحریمها، پراکنده بودن زیرساختهای موجود و بعضا عدم همکاری صاحبان امکانات و تجهیزات روند پژوهش را با دشواریهای بیشتری مواجه میکند.
وی با تاکید بر اهمیت نظام مالی در پژوهش، تشریح کرد: یافتن پشتیبانی مالی و به تعبیری کارفرما، برای مسائل و دغدغههای پژوهشی کشور از دیگر دشواریهای نظام پژوهش است که اعتبارات اندک پژوهشی و عدم باور به توانمندیهای پژوهشگران داخلی نیز بر این امر دامن میزند؛ چه بسا موفقیتهای پژوهشی که در سطوح بالای فناوری مانده ولی به دلیل عدم سرمایهگذاری وارد بازار نشده است و این امر احساسی ناخوشایند را به پژوهشگران منتقل میکند.
حاتمی ادامه داد: دشواری اخذ مجوزها از جمله دیگر مشکلات ما در سیستم دموکراتیک و دیوانسالار است. همه ما در پیگیری ایدهها، طرحها و پروژهها مکررا با آن برخورد کرده و طعم تلخ آن را چشیدهایم. از دیگر مشکلات نظام پژوهش میتوان به عدم ریسکپذیری یا ریسکپذیری پایین نهادهای سرمایهگذار به حوزههای صنعت و خدمات و همچنین عدم هماهنگی و همکاری مناسب بازیگران زیست بوم پژوهش و فناوری اشاره کرد. شاید بتوان دهها عامل ریز و درشت دیگری نیز اضافه کرد که گواه بر دشواری امر پژوهش است.
وی با بیان اینکه دست یافتن به موفقیت در پژوهش امری دشوار و در عین حال شیرین است، تصریح کرد: یکی از دلایل اینگونه موفقیتها در جهاددانشگاهی، پایبندی به ارزشهای نهاد جهاددانشگاهی است که بارها این امر در سخنان بزرگان بر آن تاکید شده است. قطعا پژوهشگرانی که با عبور از این گذرگاههای سخت، ناامید نشده و گرهای از مشکلات کشور را گشوده و همچنان پرچم کشور عزیزمان را بالا نگه میدارند، باعث افتخار ما هستند.
در ادامه این نشست، سیدخسرو شمسیان -معاون پژوهشی سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی- اظهار کرد: نخستین دلیل موفقیت هر سازمان یا نهاد فارغ از نوع فعالیت آن، هماهنگی بین تمام اجزای تشکیلدهنده آن است. هر چه این هماهنگی بیشتر شود، بر میزان توفیقات آن هم افزوده خواهد شد. تناسب این هماهنگی به مجموعهای از توانمندیهای علمی و اجرایی، قوانین، مقررات و آیین نامههای روزآمد و گره گشا، پشتیبانیهای بهموقع، اخلاقمداری، تعهد، تلاش بیوقفه، صلاحیت و مقبولیت، توان کارشناسی بالا و زیرساختهای مناسب و دهها نکته ریز و درشت دیگر وابسته است.
وی با بیان اینکه تابآوری نظام پژوهش در شرایط کم ثبات و دائم درحال تغییر بیرونی باید افزایش یابد، تصریح کرد: سرعت تغییرات و تحولات علمی و اجتماعی، ناپایداریهای اقتصادی و تغییرات مداوم مدیریت که بعضا رویکردها و اولویتها را هم دچار تغییر میکند، ایجاب میکند ما در این شرایط ناپایدار، بر افزایش تابآوری نظام پژوهش تاکید کنیم و بکوشیم تا در شکنندگیها و ناکامیها در امان بمانیم.
شمسیان تاکید کرد: علیرغم همه تحولات سریع، جامعه همواره باید در پی فرصت شناخت سریع این وضعیت و استفاده از آن باشد و نوآوران، خلاقان، ریسکپذیران و هوشمندان را از دیگران جدا کند.
وی با تاکید بر اینکه پژوهش درست دیربازده ولی پربازده است، خاطرنشان کرد: پژوهش و فناوری عرصه بزنگاه افراد باحوصله، امیدوارو ریسکپذیر است. افراد بیحوصله و عجلول ناکامان این عرصهاند که درصد توفیقات محققان را کاهش داده و گاها از بین میبرند. باید صبوری ورزید و این درس مشترک همه کامیابان عرصه پژوهش و فناوری است. بزرگانی چون مرحوم کاظم آشتیانی نماد عینی این الگو در جهان دانشگاهی هستند؛ بنابراین پژوهش نیازمند مدیرانی صبور، پژوهشگرانی باهوش و پرحوصله، سرمایهگذاری ریسکپذیر و وطندوست است.
معاون پژوهشی سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به اینکه نوآوری امروز بیش از گذشته امری لازم و ضروری است، گفت: بدون نوآوری نمیتوان دستاوردی مطلوب و موردپذیرش داشت. بهطور دائم باید سخن و محصولی تازه داشت و این امر مستلزم شناخت دائمی نیاز آینده است. شناخت نیاز آینده در شرایط متغیر هرچند بسیار دشوار است اما در صورت توفیق، کلید تحولات را رقم خواهد زد.
وی با بیان اینکه یکی از ضغفهای نظام پژوهش در اغلب دستگاهها، فقدان بهرهمندی از متخصصان در حوزه بازاریابی است، افزود: شناخت دائم بازار مستلزم بهرهمندی از عناصر باهوش و تیزبین در این حوزه است. یکی از ضغفهای نظام پژوهش در اغلب دستگاهها، فقدان بهرهمندی از متخصصان در حوزه بازاریابی است. این مهارت و تخصص کمتر مورد توجه دستگاههای پژوهش بوده است اما ضرورت این امر بیش از هر زمان دیگیری آشکار شده و بیشک موفقیت نهادهای پژوهشی بدون وجود افراد متخصص میسر نیست.
شمسیان درباره یکی دیگر از رموز موفقیت نهادهای پژوهشی تشریح کرد: یکی دیگر از رموز موفقیت نهادهای پژوهشی، توجه موکد و منصفانه بر منافع تمامی بازیگران این حوزه است که در صورت عدم توجه به آن، تلاشهای صورت گرفته قرین توفیق نخواهد شد. رعایت عادلانه و منصفانه منافع پژوهشگران و محققان، سازمانهای پژوهشی، سرمایهگذاران و منافع مردم یا بهرهمندان امروز و آینده از جمله اصول پایداری فعالیتهای پژوهشی است.
وی افزود: هر چه این منافع مشترک در اوج هماهنگی و توازن باشد، آن دستاورد به توفیق نزدیکتر خواهد بود. حذف یا نادیده گرفتن منافع هر کدام از بازیگران اصلی بنیانهای پژوهش را متزلزل و سست خواهد کرد.