سخنگوی مرکز مبادله ایران در تشریح جزئیات اجرای سازوکار جدید محاسبه نرخ ارز مسافرتی، با اشاره به ابلاغ اخیر بانک مرکزی درباره شیوه جدید محاسبه نرخ ارز مسافرتی اظهار کرده بود: بر اساس سیاست جدید بانک مرکزی، نرخ ارز مسافرتی از نوروز امسال با در نظر گرفتن دو متغیر اصلی تعیین میشود؛ متغیر اول، نرخ حواله دلار در تالار دوم مرکز مبادله است و متغیر دوم، هزینه تبدیل حواله به اسکناس و نقلوانتقال آن. مجموع این دو عامل نرخ نهایی ارز مسافرتی را مشخص میکند.
نرخ حواله دلار در تالار دوم مرکز مبادله طی روزهای اخیر بین ۹۴ تا ۹۶ هزار تومان در نوسان بوده است. بهطور میانگین حدود پنج درصد بهعنوان هزینه تبدیل و انتقال به آن اضافه میشود که نرخ نهایی ارز مسافرتی را تشکیل میدهد. بنابراین نرخ ارز مسافرتی ثابت نیست و بهصورت روزانه و متناسب با نوسانات تالار دوم تغییر میکند.
پیش از این، نرخ اسکناس روزانه مرکز مبادله مبنای محاسبه ارز مسافرتی بود، اما در شیوه جدید، مبنای نرخ حواله در تالار دوم است که بر اساس توافق بین خریدار و فروشنده و مکانیزم عرضه و تقاضا تعیین میشود. این تغییر، گامی در جهت همراستایی نرخ ارز مسافرتی با نرخ ارز تجاری است.
علیاصغر نظری، دبیر شورای هماهنگی بانکهای خراسان رضوی درباره علت تغییر نرخ ارز مسافرتی، اظهار کرد: پس از آنکه نرخ ارز آزاد به طور نسبی در سطح بالای ۱۰۰ هزار تومان تثبیت شد، تفاوت قیمت قابل توجهی بین نرخ ارز آزاد و نرخ ارز مسافرتی ایجاد شده بود که این امر منجر به سوءاستفاده از منابع ارزی کشور میشد.
وی افزود: با توجه به اینکه نرخ آزاد ارز بهطور چشمگیری بالاتر از نرخ ارز مسافرتی بود، این اختلاف تأثیرات منفی بر منابع ارزی کشور داشت و بخشی از این منابع بهطور نادرست مورد استفاده قرار میگرفت. به همین دلیل، بانک مرکزی تصمیم گرفت که نرخ ارز مسافرتی را به میزان بیشتری به نرخ آزاد نزدیک کند تا از این طریق منابع ارزی کشور بهطور بهینه مدیریت شود.
نظری در خصوص وضعیت تأمین ارز مسافرتی در خراسان رضوی، بیان کرد: ارز مسافرتی به میزان کافی در استان وجود دارد. در حال حاضر هیچگونه مشکلی در تأمین ارز برای مسافران وجود ندارد. هیچگونه کمبودی در تأمین اسکناس ارز مسافرتی نداریم و تمامی منابع ارزی مورد نیاز بهدرستی تأمین میشود.
وی خاطرنشان کرد: مسافران میتوانند پس از ثبتنام و پرداخت وجه از طریق سامانههای مربوطه، شماره پیگیری خود را دریافت کرده و پس از عبور از گیت پلیس گذرنامه، با مراجعه به دستگاههای خودپرداز موجود در سالن فرودگاه هاشمینژاد مشهد، ارز مسافرتی خود را دریافت کنند. هیچ مشکلی در تأمین ارز برای دستگاهها و مبادی خروجی هوایی استان وجود ندارد و تمامی فرآیندها بهدرستی در حال انجام است.
دبیر شورای هماهنگی بانکهای خراسان رضوی به تحلیل تأثیر تغییرات نرخ ارز مسافرتی بر تصمیمگیریهای مسافران خارجی اشاره و تاکید کرد: کاهش اختلاف بین نرخ آزاد و نرخ ارز مسافرتی ممکن است تأثیر چندانی بر تصمیمگیری مسافران نداشته باشد.
نظری ادامه داد: اکثر مسافرانی که قصد سفر به خارج از کشور دارند، از مدتها پیش برنامهریزی کردهاند و تغییرات ناچیز در نرخ ارز مسافرتی، بهویژه در کوتاهمدت، تأثیر زیادی در تصمیمات آنها نخواهد داشت. بسیاری از افرادی که سفرهای سیاحتی یا زیارتی در برنامه دارند، بهطور معمول برنامههای خود را بر اساس شرایط موجود تنظیم کردهاند و تغییرات نرخ ارز تأثیر زیادی بر تصمیمات آنها نخواهد داشت.
وی همچنین به فروش ارز به صورت غیررسمی توسط برخی افراد اشاره و بیان کرد: یکی از مشکلاتی که پیش از این وجود داشت، فعالیتهای غیررسمی در فروش ارز بود که متأسفانه به کشور آسیب میزد. این فعالیتها باعث میشد که ارز بهطور غیرقانونی در بازار توزیع و منابع ارزی کشور بهطور نادرست مصرف شود، اما اکنون با افزایش نرخ ارز، این مشکلات بهطور چشمگیری کاهش یافته است.
دبیر شورای هماهنگی بانکهای خراسان رضوی به پیشبینی روند نرخ ارز مسافرتی در ماههای آینده پرداخت و ادامه داد: پیشبینی دقیق نرخ ارز مسافرتی دشوار است، چراکه این نرخ تحت تأثیر عوامل مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی قرار دارد. با این حال، به نظر میرسد که با توجه به شرایط کنونی و چسبندگی که بین نرخ آزاد و رسمی ایجاد شده است، تقاضا برای ارز کاهش خواهد یافت و نرخ ارز در بازار رسمی و آزاد به هم نزدیکتر میشود.
وی افزود: اگرچه در حال حاضر سیاستهای مشخصی برای مدیریت دقیق نرخ ارز مسافرتی وجود ندارد، اما با توجه به ثبات نسبی در بازار ارز و کاهش نوسانات، احتمال دارد که روند کاهش تقاضا برای ارز در آینده نزدیک ادامه یابد و این وضعیت بهطور طبیعی به کاهش نوسانات ارز منجر شود.
نظری بر اهمیت مدیریت منابع ارزی کشور و لزوم شفافیت در نرخگذاری ارز تاکید و بیان کرد: ضرورت دارد که تدابیر موثری برای جلوگیری از نوسانات شدید و آسیبهای ناشی از آن در بازار ارز، اتخاذ شود. نوسانات نرخ ارز میتواند تأثیرات جدی بر سفرهای خارجی و تأمین ارز مسافرتی داشته باشد. با این حال، در خراسان رضوی تأمین ارز مسافرتی همچنان بدون مشکل انجام میشود و هیچگونه کمبودی در این زمینه وجود ندارد.