عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی خراسان رضوی گفت: استفاده از روشهای معمول کشت مانند کشت در هوای آزاد، نیازمند مناسب بودن شرایط محیطی است که در چنین شرایطی، تمام عملیات کاشت تا برداشت تحت کنترل شرایط محیطی خواهد بود. در سالهای اخیر با توجه به تغییر اقلیم و افزایش خسارات تنشهای محیطی زنده و غیر زنده به منظور پایداری تولید و امنیت غذایی پایدار، کشت درختان میوه در محیط های کنترل شده مورد توجه بسیاری از کشورها از جمله کشورمان قرار گرفته است.
ابراهیم گنجیمقدم درباره دلایل و اهداف تغییر الگوی کشت اظهار کرد: با توجه به تغییر اقلیم و گرم شدن جهانی، مرکز تحقیقات کشاورزی استان خراسان رضوی بهمنظور کاهش ریسک و خسارات تنشهای محیطی زنده و غیر زنده و با هدف تامین امنیت غذایی پایدار به دنبال ارائه راهحلهایی برای افزایش میزان تابآوری محصولات باغی در مقابله با تغییرات اقلیمی است.
گنجی مقدم با اشاره به اینکه یکی از روشهای تابآوری در مقابله با اثرات تغییر اقلیم، کشت در محیطهای کنترل شده است، بیان کرد: امکانسنجی کشت و پرورش درختان میوه معتدله و سردسیری در گلخانه و محیطهای کنترل شده را از سال ۱۳۸۷ آغاز و در حال حاضر تولید در گلخانههای بخشهای خصوصی بهصورت تجاری در حال انجام است.
ظرفیتهای خالی مناسبی در گلخانههای کشور وجود دارد
وی با تاکید بر اینکه در این روش به دنبال افزایش سطح کشت گلخانهها نیستیم، ادامه داد: ظرفیتهای خالی مناسبی در گلخانههای کشور وجود دارد، بهعنوان مثال برخی از تونلهای پلاستیکی قدیمی به دلیل سازههای ضعیف و ارتفاع پایین، مناسب کشت و پرورش سبزی و صیفی نیستند و در حال حاضر رها شدهاند و یا تولیدکنندگانی که در گذشته کشت سبزی و صیفی انجام میدادند، ولی در حال حاضر به دلیل نوسانات شدید قیمت، کاهش منابع آبی و قطعی مکرر برق تولیدشان با مشکلات زیادی روبرو شده، به دنبال تغییر نوع کشت و اقتصادی کردن گلخانههای خود هستند، میتوان از این ظرفیتهای خالی، برای کشت و پرورش درختان میوه در گلخانه استفاده کرد.
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به اینکه پروژه تحقیقاتی امکان سنجی کشت درختان میوه در سال ۱۳۸۸ به دلایلی در مرکز متوقف شد، یادآور شد: از سال ۱۳۹۷ با مشارکت بخش خصوصی در گلخانههای شهرستانهای فریمان، گلبهار، خلیلآباد، چناران و مشهد علاقهمندانی به کشت انگور در محیط گلخانه پدیدار شدند و در حال حاضر این کشت در دوازده استان کشور به صورت تجاری در حال انجام است.
وی با اشاره بهمزایای کشت در محیطهای کنترل شده، گفت: امکان تولید خارج از فصل و تولید محصول نوبرانه، تامین نیاز بازار، اشتغالزایی و بکارگیری دانشآموختههای کشاورزی، افزایش درآمد تولیدکنندگان محصولات گلخانهای، افزایش بهرهوری و کاهش مصرف آب، کاهش خسارت تنشهای محیطی زنده و غیر زنده و تولید محصول سالم از مزایای این روش تولید است.
گنجی مقدم در خصوص تامین نیاز بازار که از اهداف مهم کشت گلخانهای است، افزود: معمولا در اواخر اسفندماه ۲ تا ۳ نوع میوه در سبد میوه خانوار وجود دارد. ما به دنبال افزایش تنوع محصولات در ماههای پایانی سال هستیم. در همین زمینه، با کشت انگور در گلخانه از ۲۰ اسفندماه انگور وارد بازار میشود که صرفه اقتصادی خوبی برای تولیدکنندگان دارد.
وی با اشاره به طرحهای پژوهشی انجام شده در مرکز تحقیقات استان خراسان رضوی بیان کرد: با تغییر الگوی کشت درختان میوه و انتقال بخشی از تولید از فضای باز به محیطهای کنترل شده، در چند سال آینده میتوان نیاز بازار داخل کشور و در سطح وسیعتر، بازارهای هدف از جمله کشورهای حوزه خلیج فارس، روسیه و آسیای میانه را برطرف کرد.
کشت و پرورش انگور در گلخانههای استان، کمتر از ۲ هکتار است
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی استان خراسان رضوی ادامه داد: در کشور کشت گلخانهای انگور ۱۲ تا ۱۵ هکتار و در خراسان رضوی کمتر از ۲ هکتار است. در کشور سالیانه ۳.۸ میلیون تن انگور تولید میشود. هدف ما این است که ۱۰ درصد از این آمار را خارج از فصل و در محیطهای گلخانهای تولید کنیم که مزیت آن انتقال بخشی از کشت از فضای باز به محیط گلخانه و صرفهجویی در مصرف آب است.
وی با اشاره به شرایط موجود تغییر اقلیم، کاهش منابع آبی، افزایش دما و پدیدههای حدی مانند بارشهای شدید باران، تگرگ و سرمازدگی افزود: این مسائل و مشکلات باعث ایجاد تغییر در الگوی کشت میشوند که از راههای افزایش تابآوری، انتقال بخشی از کشت از فضای باز به محیط گلخانه است. همچنین در این زمینه به دنبال رقمهای زودرس با نیاز سرمایی پایین هستیم.